یک مقاله‌ی روانشناسی بخوانیم ...

من این صحنه را قبلاً دیده‌ام!
تقریباً همه‌ی ما یک یا چندبار این حالت را تجربه کرده‌ایم و در عده‌ای از ما مزمن است. نام این اختلال دژاوو ست.
در این صفحه می‌خواهم پژوهشی را در خصوص اختلال روانی دژاوو déjà vu ارائه‌ دهم. بیماری تقریباً شایعی که من نیز گاهی تجربه‌اش می‌کنم.
معادل دژاوو در فارسی، آشناپنداری یا قبلاً دیده شده است. مفهوم دژاوو همانطور که از معادل فارسیش یعنی آشناپنداری استنباط می‌شود، یعنی فرد به صورت ناگهانی و در کوتاه مدت احساس می‌کند موقعیتی که در آن قرار دارد را قبلاً تجربه کرده است. در حالی که واقعاً همچین تجربه‌ای نداشته است. افرادی که دژاوو را تجربه کرده‌اند، معتقدند این پدیده یک حس آشنایی شدید نسبت به چیزی است که در اصل نباید برایشان آشنا باشد.
مطابق تجربه‌ی من دژاوو خیلی آنی اتفاق می‌افتد و تا بیمار بخواهد تجزیه و تحلیلش کند در حافظه‌اش جاخوش می‌کند و زمينه‌ساز وهم، ظن، افسردگی و خودشیفتگی می‌شود. درست است که‌ دژاوو را بسیاری روان‌پزشکان اختلال یا بیماری نمی‌دانند و آن را یک حالت یا حس اشتباه زودگذر قلمداد می‌کنند اما به عقیده‌ی من دژاوو اگر مزمن و عمیق باشد نتیجه‌اش سکته‌ی مغزی و حتی مرگ است، اگر بیمار قبل از آن خودکشی نکند. کافی ست در حس اشتباه خود غرق شود و آن را باور کند. مغز به سرعت داده‌های جدید بر مبنای حس اشتباه خلق می‌کند و حافظه پر از اطلاعات غیر واقعی می‌شود. دژاوو بیماری آدمهای باهوش، متفکر و پر کار است. آنهایی که به سرعت میفهمند و تجزیه و تحلیل می‌کنند. اما گاهی عدم هماهنگی ایجاد اخلال می‌کند.
و اما علت دژاوو چیست؟
۱. عدم همزمانی در پردازش اطلاعات در مغز
۲. شباهت بین موقعیت دژاوو و خاطره‌ای در گذشته
۳. اختلال در فعالیت‌های الکتریکی مغز خصوصاً لوب گیجگاه
۴. امیال یا خاطرات سرکوب‌شده‌ای که در قسمت ناخودآگاه مانده‌اند
۵. درک ناقص یا اشتباه از موقعیت به همراه پردازش سریع. مثلاً دیدن مرضیه به جای راضیه و خبر دادن موضوع به زهرا
من به این لیست خستگی جسمی، پرفکری، کم تحرکی، کم خوابی، شوک زدگی، نوسانات قند و فشارخون را نیز اضافه میکنم. احساس سرخوشی یکباره یا وهم ناشی از این دلایل می‌توانند به راحتی در کنار تمرکز ضعیف دژاوو را ایجاد کنند.
عده‌ای دژاوو را پیش علامت صرع می‌دانند اما به عقیده‌ی من صرع از نتایج دژاووی پیشرفته است. هرگاه مغز توان انطباق با بستر اطلاعاتی جدید بر مبنای دژاوو را نداشت بیماری غالب شده و صرع ایجاد میشود. بعبارت بهتر مغز تا جایی که بتواند با دژاوویش پیش میرود و هر جا کم بیاورد صرع و حتی سکته یا مرگ مغزی رخ میدهد.

🖋به قلم سردبیر